Nghiên cứu khoa học

Sự kỳ thị đối với người nghiện ma túy

20:18, 25/08/2015

Phần 1 - Nguyên nhân và biểu hiện của sự kỳ thị đối với người nghiện ma túy sẽ giúp bạn đọc có cái nhìn cụ thể và sâu sắc hơn về vấn đề không mới nhưng vẫn đang tồn tại phổ biến trong xã hội.

Phần 1 - Nguyên nhân và biểu hiện của sự kỳ thị đối với người nghiện ma túy sẽ giúp bạn đọc có cái nhìn cụ thể và sâu sắc hơn về vấn đề không mới nhưng vẫn đang tồn tại phổ biến trong xã hội.

 

Sự kỳ thị đối với người nghiện ma túy là vấn đề được xã hội đặc biệt quan tâm.

Điều trị nghiện ma túy đang là vấn đề nhức nhối, khiến toàn xã hội phải quan tâm. Chính phủ cùng các cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước đã dành nhiều tâm huyết, đầu tư tiền bạc và thời gian nhằm đẩy lùi thực trạng sử dụng ma túy, giúp người nghiện cai nghiện tái hòa nhập cộng đồng. Tuy nhiên, theo nhiều báo cáo, tỷ lệ tái nghiện sau cai nghiện hiện vẫn rất cao.

 

Một trong những yếu tố tác động đến việc người nghiện hình thành động cơ tìm và sử dụng lại ma túy chính là ảnh hưởng của việc người nghiện khi trở về cuộc sống thường ngày từ những trung tâm cai nghiện thường phải chịu sự kỳ thị của những người xung quanh.

 

Qua nghiên cứu của Trung tâm PSD, một trong những nhân tố kích hoạt động cơ tái sử dụng ma túy ở người  nghiện là việc trong họ xuất hiện những cảm xúc tiêu cực, từ đó hình thành xu hướng tìm đến ma túy để giải tỏa sự căng thẳng. Trong đó, kỳ thị và sự phân biệt đối xử với người nghiện ma túy hiện đang là một trong những rào cản lớn trên con đường loại bỏ hành vi sử dụng ma túy và tái hòa nhập cộng đồng của họ. Vì đây là yếu tố dẫn tới sự căng thẳng tâm lý (sự xuất hiện những cảm xúc tiêu cực) ở người nghiện ma túy.

 

Xã hội chung tay xóa bỏ kỳ thị với người nghiện ma túy (Nguồn: Internet)

 

Biểu hiện của sự kỳ thị đối với người nghiện ma túy là gì?

Trước khi tìm hiểu về biểu hiện của sự kỳ thị đối với người nghiện ma túy, cần làm rõ khái niệm kỳ thị là gì? Kỳ thị là quá trình hình thành thái độ không chấp nhận và áp đặt cái nhìn tiêu cực, gán nhãn cho một người hoặc một nhóm người trên cơ sở khác biệt về một phẩm chất hay đặc điểm nào đó của người đó hoặc nhóm đó.

Chúng ta không thể phủ nhận một thực tế rằng người nghiện ma túy đang bị gán nhãn với những gì là xấu xa, tồi tệ và thậm chí là vô dụng. Trong quan điểm của số đông người dân hiện nay, người nghiện là những kẻ trộm cắp, dối trá, cần tránh xa, tránh giao du kết bạn...từ thái độ tiêu cực đó, những người xung quanh hình thành nên xu hướng né tránh, nhìn thấy người nghiện là nhìn thấy những gì xấu xa, tệ nạn.

 

Kỳ thị về thể chất đối với người nghiện ma túy

Đó chính là sự ghê sợ những hành vi liên quan đến người nghiện ma túy. Con người luôn mong muốn tìm cho mình những “vùng an toàn”, tránh càng xa những gì liên quan đến yếu tố gây mất cảm giác an toàn càng tốt, không chỉ bản thân người nghiện ảnh hưởng bởi sự ghê sợ, né tránh, mà thậm chí những người làm công tác liên quan đến người nghiện (như tác giả bài viết này) cũng đã khiến  hơn một người “giật mình thảng thốt và lùi lại” khi chia sẻ thông tin rằng đang làm công tác hỗ trợ cho người nghiện ma túy. Vậy thì những người nghiện ma túy, họ còn chịu đựng sự né tránh, ghê sợ đó ở mức độ như thế nào?

 

Biểu hiện ở sự khinh bỉ, phê phán và thiếu niềm tin đối với những người nghiện ma túy

Sự kỳ thị người nghiện ma túy còn thể hiện ở chỗ không tin tưởng đối với người nghiện ma túy về tương lai của họ, về khả năng cai nghiện tái hòa nhập công đồng của người nghiện ma túy…, dè bỉu, xua đuổi, lên án rằng người nghiện ma túy “đáng bị thế này, đáng bị thế khác”…cũng là những biểu hiện khoét sâu sự kỳ thị đối với người nghiện ma túy.

 

Nguyên nhân dẫn đến sự kỳ thị đối với người nghiện ma túy

Phần đông những người nghiện ma túy là những người thuộc những thành phần khác biệt: Con cái của những gia đình thiếu quan tâm, chia sẻ, những người gặp thất bại, bi quan trong cuộc sống, những người bị bạn bè rủ rê lôi kéo, những bà con là dân tộc vùng cao thiểu số còn nhiều hủ tục và thiếu hiểu biết…Bên cạnh đó, khi đã phụ thuộc vào ma túy, mọi suy nghĩ của họ đều tập trung vào một vấn đề duy nhất đó chính là làm cách nào để có ma túy sử dụng? Thời gian lâu dài chìm đắm trong ma túy ảnh hưởng đến suy nghĩ, tính cách, hành vi của họ; dẫn đến tình trạng người nghiện khó kiểm soát được tâm tư, tình cảm của họ, họ trở nên dễ kích động, giận dữ, gây hấn, mất ý chí, công thêm việc cơn thèm muốn sử dụng ma túy thôi thúc, họ dễ sa chân vào con đường phạm pháp, bất chấp làm mọi điều để có tiền mua thuốc: Trộm cắp, cướp giật, cờ bạc…Một số chất ma túy sau khi sử dụng còn khiến người nghiện ma túy bị ảo giác, hoang tưởng, mất khả năng nhận biết bản thân và người xung quanh – mà chúng ta vẫn thường gọi là những cơn “ngáo đá” – Khi đó, họ gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho bản thân và người xung quanh, tổn thất về mặt tinh thần hoặc về thể chất, thậm chí nguy hiểm về cả tính mạng. Do vậy, tình hình phạm tội ở bộ phận người nghiện ma túy luôn chiếm tỉ lệ lớn nhất so với những thành phần xã hội khác. Những hậu quả đó ảnh hưởng cả về vật chất lẫn tinh thần, yêu cầu bức thiết sự can thiệp của cơ quan chính quyền, chức năng, gây hoang mang trong xã hội.

 

Tình hình lây lan dịch bệnh thế kỷ và những căn bệnh khác: Số lượng người nghiện ma túy ngày một tăng cao tỷ lệ thuận với số lượng người mắc các bệnh lây lan qua tiếp xúc trực tiếp như con đường quan hệ tình dục, tiêm chích với người nghiện ma túy, điển hình là các ca bệnh nhiễm HIV, AIDS – là những “căn bệnh thế kỷ” - cho đến hiện nay khoa học vẫn chưa tìm được phương thuốc chữa trị tận gốc. Sử dụng ma túy quá liều còn dẫn đến tình trạng sốc thuốc, chết người…Những điều đó trở thành nỗi khiếp sợ trong cộng đồng, tách biệt bộ phận người nghiện ra khỏi cộng đồng trở thành những thành phần khác biệt mà xã hội xa lánh, ruồng bỏ. Nhiều người nghiện ma túy vì sự kỳ thị đó mà thu mình, dù đang cai nghiện vẫn tự đặt câu hỏi “Chúng tôi sẽ đi về đâu”.

 

Hiện thực mà chúng ta dễ dàng bắt gặp ở những gia đình có người nghiện ma túy, đó chính là sự suy sụp về kinh tế, tinh thần với tốc độ nhanh chóng. Một số lượng nhỏ những người nghiện ma túy đồng thời cũng là đối tượng buôn bán, tàng trữ chất ma túy lại càng bị xã hội pháp luật lên án gay gắt hơn, chính là những kẻ gieo “cái chết trắng” ra cộng đồng. Những hậu quả nặng nề mà những đối tượng liên quan đến ma túy gây ra về vật chất và tinh thần cũng khiến xã hội và những người xung quanh hình thành tâm lý e ngại, né tránh tiếp xúc với họ.

 

Về phía khách quan, cũng chính những tổn hại về vật chất và tinh thần mà người nghiện ma túy, người buôn bán tàng trữ ma túy gây ra đã tạo thành khoảng cách tách biệt giữa họ và xã hội. Thêm vào đó là việc, thực trạng tái sử dụng, tái nghiện ma túy hết lần này qua lần khác làm cho mọi người dần mất lòng tin về việc cai nghiện thành công, quay trở về làm người có ích của người nghiện, nếu họ thực sự có quyết tâm, thực sự muốn từ bỏ ma túy để trở về bắt đầu lại, không xảy ra tình trạng tái nghiện đi tái nghiện lại nhiều lần như vây, thì cái nhìn của xã hội đối với họ phải chăng đã không đến nỗi quá khắt khe? Chúng ta cũng sẽ không phải nghe câu nói truyền đời “…đừng nghe con nghiện trình bày”…đó chính là định kiến mà mọi người dành cho những người nghiện ma túy, chính định kiến đó càng kéo dãn khoảng cách và sự kỳ thị của xã hội đối với người nghiện ma túy.

 

Sự kỳ thị dẫn tới những hành động phân biệt đối xử, không công bằng, gây áp lực, hắt hủi, trừng phạt, gây phiền hà, đổ lỗi cho người nghiện ma túy ngay cả những việc họ không làm…Điều này ở trong nhiều trường hợp đã đẩy người nghiện ma túy vào tình trạng tự kỳ thị chính bản thân mình. Họ trở nên không chấp nhận bản thân, áp đặt cái nhìn tiêu cực đối với chính bản thân mình như: tự căm ghét, xấu hổ, phê phán bản thân, cảm thấy vô dụng, …Từ đó họ tự cô lập, tự tách mình ra khỏi cộng đồng, tìm tới những người – những hoàn cảnh mà ở đó họ tìm thấy sự đồng điệu – những người bạn cùng nghiện. Đó chính là một trong những nguyên nhân dẫn đến tái nghiện – một trong những rào cản lớn trên “Nẻo về” lương thiện của người nghiện ma túy.

 

Những hậu quả mà sự kỳ thị đối với người nghiện ma túy phải gánh chịu đó là gì?  (mời đón đọc phần 2 của “Sự kỳ thị đối với người nghiện ma túy”)