Nghiên cứu khoa học

Tại sao thay đổi tại não bộ của người nghiện khiến việc cưỡng lại heroin và các chất gây nghiện khác khó khăn hơn?

09:38, 18/03/2016

Cái chết của Philip Seymour Hoffman đã làm dấy lên nhiều câu hỏi xung quanh vấn đề nghiện ma túy như: Các loại ma túy nhưheroin chẳng hạn, đã gây tác động gì lên não khiến các chất đó gây nghiện đến thế? Những thay đổi hóa học này có thể hồi phục được không?. Trong 20 năm qua, các nghiên cứu về nghiện ma túy đã xác định được một số thay đổi hóa học và vật lý do các chất gây nghiện gây ra với não bộ.

Cái chết của Philip Seymour Hoffman đã làm dấy lên nhiều câu hỏi xung quanh vấn đề nghiện ma túy như: Các loại ma túy nhưheroin chẳng hạn, đã gây tác động gì lên não khiến các chất đó gây nghiện đến thế? Những thay đổi hóa học này có thể hồi phục được không?

Trong 20 năm qua, các nghiên cứu về nghiện ma túy đã xác định được một số thay đổi hóa học và vật lý do các chất gây nghiện gây ra với não bộ.

Có một cụm tế bào thần kinh ở trung tâm của não bộ của chúng ta, kích thước khoảng 2.54cm, được gọi là nhân áp ngoài. Khi chúng ta ăn một chiếc bánh rán, quan hệ tình dục hay làm điều gì khác mà não bộ của chúng ta liên hệ nó với sự tồn tại và sinh sản, khu vực này sẽ giải phóng rất nhiều dopamine, một loại chất truyền thần kinh. Trao đổi hóa chất này chịu một phần trách nhiệm trong việc tạo ra những cảm giác thích thú chúng ta có khi thực hiện các hoạt động mang lại khoái cảm này.

Các loại ma túy, chẳng hạn heroin, cũng gây ra phản ứng này, nhưng sự gia tăng lượng dopamine khi dùng ma túy diễn ra nhanh hơn và kéo dài. Khi một người đặt nhân áp ngoài của họ dưới tác động của ma túy lặp lại nhiều lần, các tế bào thần kinh giải phóng ra dopamine sẽ kiệt sức do bị kích thích. Khi đó não bộ phản ứng lại bằng cách làm giảm phản ứng giải phóng dopamine – không chỉ đối với heroin hay cocaine, nhưng có thể với tất cả các loại hành vi mang lại khoái cảm khác. Ngoài ra, một số thụ thể bị chết đi. Kết quả là, các loại ma túy có tác dụng kích thích cực mạnh trở thành cách duy nhất để kích hoạt một phản ứng dopamine rõ rệt. Người nghiện ma túy càng dùng nhiều ma túy hơn để đạt được cảm giác khoái cảm ban đầu, thì cảm giác này lại ngày càng giảm dần, và họ sẽ gặp khó khăn trong việc đạt được cảm giác thoả mãn như một người khỏe mạnh thường cảm thấy đối với cùng một một sự việc.

Hành vi có điều kiện cũng đóng một vai trò quan trọng. Một khi não bộ chúng ta quen với ý nghĩ rằng ăn một chiếc bánh rán hoặc quan hệ tình dục sẽ đem lại khoái cảm, thì chỉ cần nhìn thấy một chiếc bánh rán hoặc một bạn tình tiềm năng hấp dẫn cũng đủ khiến dopamine được giải phóng tại nhân áp ngoài. Đó là một phần lý do tại sao người nghiện đang phục hồi lại khó kiêng ma túy trong thời gian dài. Hình ảnh, âm thanh và mùi vị đi kèm với cảm giác phê thuốc – ví dụ: kim tiêm hoặc những người bạn mà họ đã từng cùng sử dụng ma túy – đã khơi mào phản ứng giải phóng dopamine và động lực tìm kiếm các khoái cảm từ việc sử dụng ma túy. Nghiên cứu gần đây cho thấy mối liên hệ giữa các dấu hiệu trên và động lực tìm kiếm khoái cảm được củng cố theo thời gian trong não bộ của một người nghiện nặng, hiệu ứng này đã được đo dưới hình thức những thay đổi cấu trúc trong não của động vật được thí nghiệm.

Peter Kalivas, một nhà thần kinh học tại Đại học Y khoa Nam Carolina, có một phòng thí nghiệm đầy chuột nghiện heroin, cocaine, thuốc lá, và các loại ma túy khác. Khi ông phát một âm điệu và nháy đèn sáng lên, những con chuột này biết rằng chúng sắp được dùng ma túy.

Những dấu hiệu này kích hoạt một loạt các sự kiện trong não bộ của chuột. Một tín hiệu điện truyền dọc theo tế bào thần kinh, sau đó sử dụng một chất dẫn truyền hoá học để truyền sang các tế bào thần kinh tiếp theo. Càng trải nghiệm quá trình này thường xuyên – bắt đầu bằng âm điệu và ánh sáng, tiếp theo là một liều ma túy – các tín hiệu hóa học được truyền đi càng hiệu quả, đường dẫn truyền thần kinh giữa các dấu hiệu này và mong muốn tìm kiếm sử dụng ma túy sẽ càng được củng cố. Trong khi đường dẫn truyền khoái cảm với ma túy được củng cố trong bộ não của con vật bị nghiện, khả năng tạo ra đường dẫn truyền thay thế của chúng sẽ giảm đi. Các nhà nghiên cứu gọi đây là tình trạng mất khả năng linh hoạt. “Các dấu hiệu không được mã hóa trực tiếp cho ma túy thì không thể tạo ra sự linh hoạt trong não bộ của một người nghiện,” Kalivas nói. “Hệ thống này không thể học.”

Những người nghiện ma túy nhiều năm tích lũy một số lượng lớn các tín hiệu sẽ dẫn dắt họ đến việc tìm kiếm và mong muốn phê thuốc. Cuối cùng, rất nhiều thứ trong cuộc sống của họ trở nên gắn liền với việc phê thuốc khiến việc chống lại các cơn thèm muốn trở thành điều gần như là không thể. Đi làm việc khiến họ nghĩ đến phê thuốc. Xem ti vi cũng làm họ nghĩ đến việc phê thuốc. Kết thúc một bữa ăn cũng khiến họ nghĩ đến việc phê thuốc.

Tuy nhiên tình hình không quá vô vọng. Một số loại dược phẩm đang được nghiên cứu có thể giúp làm giảm sự dẫn truyền dọc theo con đường dẫn truyền thần kinh từ các dấu hiệu gợi ý đến các cơn thèm thuốc. Nhưng cho đến khi có một giải pháp y tế, thay thế tiếng nói tiêu cực trong đầu của người nghiện bằng những tiếng nói ủng hộ của bạn bè và gia đình sẽ giúp người nghiện chuyển hướng khỏi mong muốn tìm kiếm sử dụng ma túy. Khả năng linh hoạt của một bộ não nghiện không bị loại bỏ mà chỉ bị giảm đi.

Nguồn: .thamvantamly.vn